Zašto Istočna Evropa dominira ženskim tenisom?

Matematika Australijan opena 2026: počev od četvrtfinala, procenat igračica iz Istočne Evrope na turniru je eksponencijalno rastao. U četvrtfinalu Australijan opena činile su 50%, u polufinalu – 75%, a u finalu – 100%.

Danas, tačno polovina od 10 najboljih teniserki je iz Istočne Evrope. Tokom proteklih 20 godina, prosečno pet igračica među prvih 10 je svake godine dolazilo odatle. Na primer, 2008. godine ova brojka je bila zapanjujuća: te godine, jedine igračice među prvih 10, sa prezimenima koja se nisu završavala na -ić, -ova, -ina ili -skaja, bile su sestre Vilijams.

Prve teniserke sveta na listi WTA koje vode poreklo iz Istočne Evrope: 1. Martina Navratilova, 2. Monika Seleš, 3. Martina Hingis, 4. Marija Šarapova, 5. Ana Ivanović, 6. Jelena Janković, 7. Dinara Safina, 8. Viktorija Azarenko, 9. Karolina Pliškova, 10. Simona Halep, 11. Iga Švjontek, 12. Arina Sabalenka.

● Tokom proteklih 20 godina, teniserke iz Istočne Evrope osvojile su 28 grend slemova – više od trećine svih održanih grend slemova;

● Osam sportistkinja: Šarapova, Azarenka, Halep, Kvitova, Švjontek, Krejčikova, Sabalenka i Ribakina, osvojile su grend slem turnire najmanje dva puta;

● Od januara 2005. do januara 2026. godine, neka teniserka iz Istočne Evrope igrala je u finalu grend slema (51 od 80 mečeva);

U stvari, uspeh žena iz Istočne Evrope ne meri se samo poslednjih 20 godina. Tokom svih 50 godina postojanja WTA rang liste, većina svetskih igračica broj jedan (43%) poticala je iz Istočne Evrope, ili preciznije, iz bivšeg sovjetskog bloka i nominalno nesvrstane Jugoslavije.

Poređenja radi, 29% vrhunskih teniserki je iz Zapadne Evrope, 21% iz SAD, 7% iz Australije, a samo jedna, Naomi Osaka, iz Azije.

Treba napomenuti da ovi podaci uključuju i igračice koje su deo ili celu karijeru igrale pod zastavama zemalja koje nisu istočnoevropske, iako je njihov profesionalni razvoj ipak počeo u Istočnoj Evropi.

Prema ovom principu, igračice iz Istočne Evrope uključuju Martinu Navratilovu i Moniku Seleš, koje su počele da igraju za SAD sa 19, odnosno 21 godinom, kao i Švajcarkinju Martinu Hingis, koja je rođena u Čehoslovačkoj i počela je da igra tenis u Rožnovu.

Na primer, Karolinu Voznjacki – etničku Poljakinju koja je odrasla i počela da igra tenis u Danskoj – ili Amandu Anisimovu – etničku Ruskinju koja je odrasla i počela da igra tenis u Sjedinjenim Državama – mi bismo, po istoj logici, klasifikovali kao pripadnicu Danske i Sjedinjenih Država.

***

Razlozi dominacije

Fiziologija

Postoji jedan objektivni pokazatelj u kojem žene iz Istočne Evrope često nadmašuju druge: visina. Prosečna visina žena u Češkoj (168 cm), Srbiji (168 cm), Rusiji (166 cm) i Poljskoj (165 cm) je znatno veća nego, na primer, kod njihovih američkih koleginica (161 cm).

Sada, kako ženski tenis postaje sve fizički zahtevniji, a snažan servis je pola bitke, visina je postala kritično važna. Finalistkinje Australijan opena 2026. Arina Sabalenka i Elena Ribakina su dve najviše igračice među prvih 10, a takođe su i među najmoćnijim serviserkama na svetu.

Tehnika

Visina je važna, ali nije odlučujući faktor. U suprotnom, Holanđanke, sa prosečnom visinom od 170 cm, vladale bi ženskim tenisom. Još jedan razlog je istočnoevropski pristup treningu. Zemlje istočnog bloka tradicionalno su naglašavale tehničke veštine, preciznost i ponavljanje, dok su Sjedinjene Države, na primer, naglašavale taktiku – trening sposobnosti prilagođavanja udaraca specifičnim situacijama u igri. Španija je tradicionalno negovala kretanje i fizičku spremnost. Pad gvozdene zavese, a sa njim i priliv igrača iz Istočne Evrope početkom 2000-ih, poklopio se sa erom unifikacije u tenisu, kada su tereni prvo usporeni, a zatim se prešlo na srednje brze podloge. Ovo je radikalno promenilo ravnotežu snaga. Kako „The Athletic“ napominje, „servis i volej su izašli iz mode, jer su igrači postali tako dobri u vraćanju lopte daleko iza osnovne linije“. Dok su brze površine ranije podsticale izlaske na mrežu, kratke napade i improvizaciju, sada su stabilnost, ritam i tehnička preciznost postali važniji – razvoj koji je išao na ruku ženama iz Istočne Evrope.

Karakter

Od početka Otvorene ere do 1990-ih, vrhunske teniserke iz Istočne Evrope bile su retke. Uglavnom su to bile sportistkinje iz Čehoslovačke, gde je tenis bio razvijen i popularan među praškom elitom čak i pre socijalizma, ili emigrantkinje poput Navratilove i Seleš.

U ostatku socijalističkog bloka, tenis je sam po sebi stagnirao. Tamo je bio slabo finansiran, ograničeno je putovanje u inostranstvo i generalno se dugo smatrao previše buržoaskim. Tenis se zvanično pojavio u SSSR-u tek nakon Staljinove smrti, ali je procvetao i iznedrio svoje prve zvezde svetske klase.

Nakon pada socijalističkih režima, teniserke iz Istočne Evrope dobile su pristup međunarodnim turnirima i globalnom sistemu treninga, što im je omogućilo da se takmiče sa ostatkom sveta.

Ono što razlikuje teniserke iz Istočne Evrope jeste to što su od starog sistema nasledile bogatstvo stroge discipline, odlučnosti i otpornosti.

„Mislim da smo svi odrasli u teškim uslovima i da smo zaista jaki ljudi, da smo borci. Isto bih rekla i za sebe. Nije mi bilo lako, a uvek sam se borila za svoj san. Mislim da smo veoma jake“, objasnila je Arina Sabalenka.

A ovako je Marija Šarapova okarakterisala svoju igru: „Nikada ne odustajem.“ Možete me oboriti deset puta zaredom, a ja ću ustati jedanaesti put i udariću žutu lopticu pravo na vas.“